LEKARI OTKRILI ŠTA SE DOGAĐALO NAKON TITOVE SMRTI
- I više od četiri decenije nakon smrti Josipa Broza Tita, njegove posljednje sedmice života, medicinski postupci nakon smrti i detalji sahrane i dalje privlače veliku pažnju javnosti. Historijske činjenice o tim događajima uglavnom su poznate, ali su tokom godina nastala brojna svjedočenja, tvrdnje i teorije koje nikada nisu u potpunosti potvrđene.
Josip Broz Tito preminuo je 4. maja 1980. godine, a vijest o njegovoj smrti veoma brzo obišla je gotovo cijeli svijet.
Kao dugogodišnji predsjednik Jugoslavije i jedan od najprepoznatljivijih političkih lidera svog vremena, Tito je decenijama imao značajnu ulogu ne samo na prostoru Balkana nego i u međunarodnoj politici.
Njegova sahrana u Beogradu okupila je veliki broj predsjednika, premijera, članova kraljevskih porodica i drugih visokih državnih zvaničnika.
Posljednji ispraćaj pratili su milioni ljudi.
Međutim, upravo događaji koji su se odvijali nakon njegove smrti kasnije su postali izvor brojnih pitanja i teorija koje se prepričavaju sve do danas.
Šta se zapravo nalazilo u kovčegu?
Jedna od najpoznatijih priča vezanih za Titovu sahranu odnosi se na pitanje da li se njegovo tijelo zaista nalazilo u kovčegu tokom svih dijelova ceremonije.
Tokom godina nekoliko bivših funkcionera i ljudi koji su tvrdili da su bili upoznati s tadašnjim događajima iznosili su različite verzije.
Prema pojedinim pričama, neposredno nakon smrti navodno se razmišljalo čak i o mogućnosti trajnog očuvanja Titovog tijela, slično postupcima koji su primjenjivani kod nekih drugih političkih lidera 20. stoljeća.
Ipak, takve tvrdnje nikada nisu dobile dovoljno pouzdanu potvrdu da bi se mogle smatrati historijski utvrđenom činjenicom.
Upravo zbog toga pitanje kovčega i tijela vremenom je postalo jedna od najpoznatijih misterija vezanih za Titovu smrt.
Medicinski postupci nakon smrti
Posebno interesovanje javnosti izazivale su priče o tome šta su ljekari radili nakon što je Tito preminuo.
Poznato je da su medicinski stručnjaci bili uključeni u postupke nakon njegove smrti, ali se o pojedinim detaljima tada gotovo uopšte nije javno govorilo.
Kasnije je upravo nedostatak dostupnih informacija otvorio prostor za brojne interpretacije.
Prema jednoj verziji događaja, postojala je ideja da se tijelo pripremi tako da može duže ostati očuvano.
Drugi izvori tvrdili su da je takav postupak bio veoma težak zbog Titovog zdravstvenog stanja u posljednjim mjesecima života i brojnih medicinskih komplikacija koje je imao.
Kako su prolazile godine, nova svjedočenja i izjave ljudi iz tadašnjeg sistema samo su dodatno povećavali interesovanje.
Kuća cvijeća postala je simbol, ali i izvor novih teorija
Josip Broz Tito sahranjen je u Kući cvijeća u Beogradu.
To mjesto veoma brzo postalo je jedan od najpoznatijih memorijalnih prostora na teritoriji bivše Jugoslavije.
I danas ga posjećuju brojni turisti i ljudi koji žele vidjeti mjesto na kojem je sahranjen nekadašnji predsjednik.
Međutim, čak su i izgled grobnice, natpisi i pojedini detalji tokom godina postali predmet različitih analiza.
Pojedinci su pokušavali pronaći skrivena značenja u datumima, obliku grobnice ili načinu na koji je prostor uređen.
Za većinu takvih tvrdnji nikada nisu pronađeni pouzdani dokazi.
Ipak, to nije spriječilo njihovo širenje.
Posljednji mjeseci Titovog života bili su izuzetno teški
Titovo zdravstveno stanje ozbiljno se pogoršalo početkom 1980. godine.
Mjesecima je bio pod intenzivnim nadzorom ljekarskog tima, dok je javnost gotovo svakodnevno pratila zvanična saopštenja o njegovom zdravstvenom stanju.
Kako su vijesti postajale sve lošije, bilo je jasno da se približava kraj političke epohe koja je obilježila nekoliko decenija jugoslavenske historije.
Kada je 4. maja objavljena vijest da je Tito preminuo, reakcije su bile ogromne.
Proglašeni su dani žalosti, a ubrzo su počele pripreme za jednu od najvećih državnih sahrana tog perioda.
Dok je javnost gledala zvanične ceremonije, iza zatvorenih vrata odvijali su se brojni medicinski, sigurnosni i organizacioni postupci o kojima obični građani nisu mnogo znali.
Upravo taj nedostatak informacija kasnije je postao plodno tlo za različite priče.
Jovanka Broz i dalje je dio priče o posljednjim Titovim godinama
Gotovo svaka ozbiljnija priča o Titovim posljednjim godinama neizbježno uključuje i njegovu suprugu Jovanku Broz.
Njen odnos s dijelom tadašnjeg jugoslavenskog političkog vrha bio je veoma složen.
Tokom godina pojavljivale su se tvrdnje da je Jovanka upozoravala Tita na pojedine ljude iz njegovog okruženja, smatrajući da pokušavaju steći preveliki politički uticaj.
Istovremeno, njeni protivnici tvrdili su da se ona previše uključivala u političke i državne poslove.
Koliko je u svim tim pričama bilo istine i danas je predmet različitih tumačenja.
Sigurno je, međutim, da se Jovanka u posljednjim godinama Titovog života našla u veoma složenoj i neobičnoj situaciji.
Njihov odnos bio je daleko komplikovaniji nego što je tadašnja javnost mogla vidjeti.
Ustav iz 1974. i pitanje šta je ostalo poslije Tita
Rasprave o Titovoj ostavštini ne odnose se samo na njegovu smrt i sahranu.
Jedna od najčešće analiziranih političkih odluka iz posljednjih godina njegove vladavine jeste Ustav SFRJ iz 1974. godine.
Tim ustavom znatno je promijenjen odnos između savezne države, republika i autonomnih pokrajina.
Nakon raspada Jugoslavije počele su brojne rasprave o tome kakvu je ulogu taj ustavni sistem imao u kasnijoj političkoj krizi.
Jedni smatraju da je Ustav iz 1974. bio pokušaj pronalaska ravnoteže između različitih naroda i republika unutar složene federacije.
Drugi tvrde da je dodatno oslabio savezne institucije i stvorio sistem u kojem je nakon Titove smrti bilo sve teže donositi zajedničke odluke.
Tito nije doživio konačan rasplet tih procesa.
Samo desetak godina nakon njegove smrti Jugoslavija je ušla u duboku političku i ekonomsku krizu, nakon čega je uslijedio njen raspad.
Zašto teorije o Titovoj smrti ni danas ne nestaju?
Jedan od razloga je ogromna politička i historijska uloga koju je Tito imao tokom gotovo četiri decenije vlasti.
Susretao se s predsjednicima najvećih svjetskih sila, kraljevima, premijerima, revolucionarnim liderima i brojnim drugim važnim ličnostima 20. stoljeća.
Jugoslavija je tokom njegove vladavine bila jedan od osnivača i najvažnijih članova Pokreta nesvrstanih.
Zbog svega toga gotovo svaki nedovoljno poznat detalj iz njegovog života izaziva veliku pažnju.
Njegovi posljednji dani posebno su zanimljivi jer o pojedinim događajima ne postoji mnogo lako dostupnih dokumenata i detaljnih svjedočenja.
A tamo gdje nedostaju pouzdane informacije često nastaju teorije.
Gdje završava historija, a počinje legenda?
Više od 40 godina nakon Titove smrti pojavile su se desetine, pa i stotine različitih priča.
Neke se odnose na njegovo porijeklo.
Druge na privatni život i porodicu.
Treće na političke odluke i međunarodne odnose.
Ipak, među najpopularnijima ostale su upravo priče o njegovoj bolesti, smrti, eventualnoj obdukciji, kovčegu i sahrani.
Problem je u tome što se u tim pričama dokumentovane činjenice često miješaju s kasnijim svjedočenjima, ličnim sjećanjima i tvrdnjama koje nikada nisu pouzdano potvrđene.
Zbog toga je danas ponekad veoma teško jasno odvojiti historijski dokazano od onoga što je tokom godina postalo dio popularne legende.
Upravo ta mješavina stvarnih događaja i misterije vjerovatno je jedan od glavnih razloga zbog kojeg interesovanje za Titove posljednje dane ne prestaje.
Josip Broz Tito preminuo je još 1980. godine, ali brojna pitanja o događajima nakon njegove smrti i dalje se pojavljuju.
Kuća cvijeća i danas privlači veliki broj posjetilaca.
Njegova politička ostavština još uvijek izaziva potpuno različita mišljenja.
A priče o tome šta se događalo iza zatvorenih vrata nakon njegove smrti vjerovatno će nastaviti intrigirati javnost sve dok novi dokumenti, arhivi ili pouzdana svjedočenja ne pruže jasnije odgovore.
Do tada će granica između potvrđene historije i legendi o Titovoj smrti ostati tema koja privlači pažnju širom prostora bivše Jugoslavije.
